ETArekin elkarrizketa •

"Prozesua bururaino eramateko baldintzak" badaudela dio ETAk

Abertzaleen arteko lankidetza EAJ eta EAren "definizio faltak" eragozten duela dio ETAk • "Lizarra-Garazi da Madril eta Parisen aurrean Euskal Herriak duen ordezkaritza" ļ Erakundeak Frantziako Gobernuari mezu ofiziala igorri dio, baina ez du erantzunik jaso

• Su-etena ‹‹Alderdi politikoek eskuetan daukate borroka armatua gelditzeko proposamena, eta ahalmena badute horretarako››

• EAJ-EA ‹‹Eskura dituzten bitartekoak Euskal Herria eraikitzen jarri behar dituzte. Bestela, tresnarik gabe geldituko gara guztiok››

• Presoak ‹‹Presoena "bide demokratikoetatik"konpontzen ez bada, nork konbentzituko gaitu askatasuna bide horretatik lor daitekeela?››

«Prozesua bururaino eramateko baldintza guztiak jarrita daude»

ETAk dio bere proposamenak gaurko errealitatea jasotzen duela eta euskal gizartearen aniztasuna kontuan hartzen duela € «Espainiako Konstituzioaren kumea den marko autonomikoan» datza ezadostasuna.

• Hiru proposamen daude mahai gainean: EAJren, EArena eta ezker abertzalearena. Azter ditzagun banan-banan, bakoitzaren alde on eta txarrak adieraziz.

Hasteko, esan behar da mahai gainean oraingoz behintzat bakarra dagoela. EAJri eta EAri argi esan genien: gu ez gaude itxita gure proposamenarekin; ez dugu uste egia guztia dugunik. Norabide berean doan beste edozein proposamen jasotzeko prest gaude. Eta «norabide berean» diogu, denok horretan ados agertu ginelako. Teorian, behintzat, denok ados egon ginen azken geltokia zein den finkatzerakoan.

Gure proposamenaren alde ona da diseinu osoa egiten duela: gaurko errealitatea jasotzen du, euskal gizartearen aniztasuna kontuan hartzen du, gauzak aldatzeko bitartekoak eta denbora eskaintzen ditu eta, aldi berean, ildo hori garatzeko aukera ematen du.

Gure proposamena, berriz, ez da ezker abertzaleak bakarrik osatu behar duen ezer, baizik eta indar demokratiko guztiek barneratu behar dutena. Eta, beraz, hasieran ez badago horren inguruko adostasunik, askoz ere zailagoa izango da aurrera ateratzea. Baina ezker abertzaleak «bakarrik» ere aurrera aterako luke. Ezker abertzalea ez dagoelako bakarrik, euskal gizartean ondo txertatua baizik. Afera ez baita indar abertzale batek izan dezakeen ordezkaritza edo pisu elektorala, bere lanaren bidez eragiten duena eta inplikatzen dituen sektoreena baizik. Ezker abertzaleak denbora luzez bere lanarekin eragin du, berak bakarrik lanean, baina inguruan eragiten eta sektore anitz arlo eta borroka ezberdinetan inplikatuz.

• Eta EAJ eta EArenak?

EAJk eta EAk oraindik ez dute proposamen zehatzik egin. Intentzio adierazpenak egin dituzte, politikoki kokatzeko ekimenak, edo laboratorioko planteamenduak, edonork egin ditzakeenak baina Euskal Herriaren beharrei erantzuten ez dietenak.

Adierazpen publiko eta barne dokumentuei heltzen badiegu, zera ikusten dugu: EAJren planteamenduetan alternatiba zehatza proposatzea falta dela, nora eta nola joan nahi dugun zehaztuko lukeena. Funtsean arazoa abiapuntuan dago; gogoeta horiek egitera bultzatu dituzten arrazoietan, alegia. Zeren eta EAJk barne gogoeta bat egingo balu, bere proiektua definitzeko, Euskal Herria nola eraiki daitekeen planteatzeko, EAJk horretarako zer egin dezakeen erabakitzekoŠ Zalantzarik gabe proposamen zehatza izango genuke mahai gainean eta, agian, adostasun batera ailegatzeko aukera. Gutxienez, nondik nora joan nahi duen argi ikusiko litzateke.

Baina planteamendu horien motibazioa bada ezker abertzaleak proposamen irekia baina aldi berean zehatza egin duela eta horren aurrean politikoki kokatu nahi izatea, motibazioa bada ezker abertzaletik ezberdintzea edota proposamen horrek abertzaleen aldetik izan dezakeen harrerari eta garatzeko duen potentzialitateari beldur izatea.

• Baina mamiari dagokionez?

Badirudi oraingoz ezer finkorik ez dutela. Baina esku artean darabilten metodoan PP eta PSOEren oniritzia aurrebaldintzatzat jotzen dute prozesua abiarazteko. Horrek alderdi horiei beto eskubidea aitortzen die. Eta ados ez badaude? Gure herriarenak egin al du? Gure herriak ezin du jokatu «kinieletara», tantoa galdu eta erretiratu; partida osoa jokatu behar du, hori baita irabazteko modu bakarra. Betiko subjektua behar dugu, partida osoa jokatuko duena.

Guk uste dugu diseinu orokorra behar dugula, marko iraunkorra emango diguna bertan politikoki jokatzeko. Berdin zaigu lehen unean espaniarrak edo frantsesak izatea nagusi, markoa da garrantzitsuena, bai baitakigu lana eginez gero independentziaren aukera izango dugula eta azkenean horixe hautatuko duela herriak. Etxea egiteko euskal diseinua behar dugu.

EAJ eta EAren aldetik badago alde ona ere, oraindik aukera irekita dagoela planteamendu horiek mahai gainean jartzeko, definizio batera iristeko. Prozesua zabalik dagoelako.

• Prozesua zabalik dagoela diozue?

1998ko udan ETAk, EAJk, EAk, ezker abertzaleak, sindikatuek, talde sozialek, oinezko herritarrek eta mundu guztiak ilusio guztiz hartu zuten prozesu hori zabalik dago. Eta prozesu horrek eskatzen duena definizioa eta adostasuna iristea da. Oztopoak aurkituko ditugula eta erritmoa aldatu beharra etorriko dela, horretan denok gaude ados. Hitzartuko ditugu erritmoak, egokipenak eta abar. Guk ez dugu presarik baldin eta norabidea, ibilbide eta helburuak argi badauden.

Ziurtasun bat daukagu: gaur egun prozesua jarri dugun puntuan, ongi abiatuta dago. Eta tresna batzuk Œoinarriko abertzaleak¹ ontzat hartzen ditu, eta, gure ustez, zuzenak ere badira. Eta ezker abertzaleak, indar guztiak jarriz gero, bakarrik ere prozesua urrun eramateko aukerak ditu. Jadanik urte eta erdian eman dituen bezala, besterik ez bada Euskal Herriaren orube hori finkatzeko orduan, hala nola organizatiboki egin diren urratsetan.

Ez dugu zalantzarik EAJ halako planteamendu batean sartuz gero, bidea errazagoa izango dela, ziztu bizian abiatu eta burutuko dela. Bestela, gogorragoa izango da, baina aurrera egingo dugu.

• Ibarretxek Madrilgo Club Siglo XXIn egin zuen proposamenari zer deritzozue?

PSOE edo PPren laguntzarekin Gasteizko lehendakari izaten jarraitzeko plan egokia izan liteke, baina ez herri honi soluziobideak eskaintzeko. Egoera ezegonkorrean dago espainiarren aurrean eta, agian, horrela ulertu behar dira egindako deklarazioak eta huts egindako saioak.

Adibide bat besterik ez da Ibarretxek ez daukala gaitasunik Euskal Herriko alderdi guztiak biltzeko mahai baten inguruan. Arrazoi sinple batengatik gainera, zati baten ordezkaria delako soilik.

Bestalde, nola esan lezake Lizarra-Garazi gaindituta dagoela, hori denean Euskal Herria osoan kontsentsu handiena lortu duen markoa? Ezin du hitz egin Lizarra-Garaziko lehendakari balitz bezala. Beste kontu bat da esatea Lizarra-Garazik ez duela lortu PP, PSOE, PSN... sartzea, baina hori da gaur arte lortu den kontsentsu markorik zabalena.

Egin diren urratsen tamaina ikusita, planteamendu zaharkituekin ari da. Gero eta Ardanzaren itxura handiagoa hartzen diogu, eta hark egindako akatsak errepikatzeko bidean doa. EHren hitzarmena eteteko erabakiak eta «bakea» ETAren borroka armatuaren etenaldiarekin identifikatu eta konponbide politikoaren aurretik jartzeak adierazten dute zertan ari den.

ETA-EAJ-EA

• Orain jakinarazi dira ETAren barne hausnarketa batzuk. Zergatik?

Argipen bat beste ezeren aurretik: guk hausnarketa horiek gizarteratu egin ditugu. Ondoren, egunkari batek eskuratu eta argitara eman ditu.

Hausnarketa horiek gure kideentzat eta, ondoren, gure inguruko jendearentzat egindakoak dira. Helburua gertaturiko prozesuaren berri zehatza eman eta gogoetak egin ahal izateko erabiltzea da. Baina, horrekin batera, pentsatu dugu euskal gizarte osoak eskubide osoa, eta beharra ere, baduela zer gertatu den jakiteko. Prozesu horretan parte hartu behar badu, jakin beharko du zertan eta zertarako hartzen duen parte.

Prozesu guztietan badira uneak diskrezioa beharrezko dutenak, batik bat abiapuntuetan eta gauzak sendotzen ari diren bitartean. Diskrekzioa, ez ezkutukeria. Denbora luzez gu isilik egon gara, nahiz eta tarte horretan denetarik entzun behar izan den. Filtrazioak, bertsio interesatuak, kontakizunakŠ Momentu horretan ez genuen ezer plazaratu, prozesua ez oztopatzeko, eta batik bat EAJk eta EAk jaso zitzaketen erasoak ebitatzeagatik. Beraien egoera eta parte-hartzea ez zailtzearren, alegia.

Baina momentu batetik aurrera gizarteak prozesua ezagutu egin behar zuela pentsatu genuen, eta halaxe esan genien EAJ eta EAri ere, bestela euskal gizartea hipotesietan galtzen zen, eta, are garrantzitsuagoa, ez zekien zein zen egokitzen zitzaien lana. Hori hitzak edota ekintzen bidez egin zitekeen, prozesuaren nondik norakoak argituz, elkarlana bultzatuz, urrats praktikoak eginezŠ

Fase hori amaitu denean, ordea, azalpenak eman behar dira. Baina ez guk bakarrik, denek eman behar dituzte azalpenak. Zer egin den, zer ez, eta zergatik. Guk zintzoki esan dugu, ahalik eta zehatzen, nola planteatu genuen ekimena, zein asmo eta helburu geneukan, zein hausnarketa eta balorazio egiten dugun.

• Badago esaten duenik agiri horiek kaleratzeak prozesua trabatzen duela.

Ez ditugu ulertzen kritika horiek. Gizartea tronpatzeak edo gezurretan ibiltzeak zerbaitetan laguntzen ote du? Hemen kontua ez da gauza bat esatea edo ez esatea, baizik eta esaten denak balio ote duen. Gauzak argi esanda gordinago ikusten direla? Agian. Baina etorkizunari begira, ildoa erraztu egiten da. Hurrengo urratsa egiten denean, euskal gizarteak badakielako zertan dabilen.

Norbait lotsatzen bada agiri horietan agertzen denaz, egindakoazŠ, orduan bai, arazo bihurtuko dira. Egindako lanaz lotsatzeak, edota edozeren gainetik espainolen eraso mediatiko-politikotik babestu nahi izateak, horrek bai oztopatuko lukeela prozesua. 1998ko ekainean Inazi erail zuten. Eta hilabete geroago planteatu genuen akordioa.

Guk ez dugu uste gure hausnarketak kaleratzearekin ezer zaildu dugunik. Are gehiago, balizko akordioak eman eta aurrera atera ere egin daitezke. Giro nahaspilatsu horretan, alderdien arteko lehia horietan, arazoak egon daitezke. Baina funtsean dagoena da guztiok esan genuela definitzeko garaia dela. Gu definitu gara; ezker abertzaleak ere definitu du bere posizioa, eta orain batzuk falta dira definitzeko.

• Zer deritzozue EAk eta EAJk agirien filtrazioen inguruan izandako erreakzioari?

Alde batera utzita akordioa sinatu zen ala ez zen sinatu eztabaida zentzugabe hori, badirudi batzuen aldetik behintzat badagoela gertatutakoaren asuntzioa. Bertan ibilbide bateratu bat ematen da, puntu baterainokoa behintzat, EAJ eta EAren aldetik.

EAJri eta EAri galdetu behar zaiena zera da: ados zaudete agirietan agertzen dena egiteko? Eta zergatik ez da egin? Zein da arazoa? Nola da posible hamalau hilabetetan EAJ eta EA etengabe Œbake prozesu¹ batez jardun izana, inongo akordio, akordio garapen edo proposamenetan ez bada agertu kontzeptu hori, eta, aldiz, ez aipatzea nazio eraikuntzako prozesua? Benetako arazoa hori da. Beraiek ari dira euskal gizartearen aurrean gezurretan, esaten dutenean «bake prozesuan» ari garela.

Batzuk ari dira esaten ETAk «arrazoi eman» diola Mayor Orejari, esan zuenean hori ez zela bake prozesua, eraikuntza prozesua baizik. Bada, EAJk eta EAk baiezko borobila eman behar zioten hori esan zuen lehen aldian: «Bai, jauna, horretan ari gara, horrek bakarrik ekarriko diolako bakea gure Herriari».

• EAJk eta EAk beste agiri bat jakinarazi dute. Zergatik ez zuen ETAk egin?

ETAk ez ditu gutun horiek kaleratu, prozesuan izan diren beste gutun asko kaleratu ez dituen bezala. Gutun horietan esaten zitzaien hiru aldeok sinatu genuen agiriari beraiek egindako eranskinak ez zirela aintzat hartzen. Eta hori horrela agertzen da, beharrezkoa den argitasun guztiarekin, gizarteratu ditugun hausnarketetan.

Gutun horiek erakustearekin, aditzera ematen dute ETAk apropos gordetzen dituela, akordiorik ez zela izan ezkutatzeko asmotan edo. Guk ez dugu inolako arazorik, espazio kontua ez bada, agiri horiek kaleratzeko, eta ezta beste hainbat agente sozial eta politikorekin izan ditugun gutun guztiak kaleratzeko ere. Baina ez diete ezer berririk ekartzen hausnarketen edukiei. Horixe da arrazoi bakarra.

• Ba al dago harremanik orain EAJrekin eta EArekin?

Bai. Beste agente politiko, sindikal eta sozial askorekin dugun bezala. Are gehiago, uste dugu beharrezkoa dela harreman horiek egotea.

Ikusi besterik ez dugu zer larritasun puntura iritsi ginen harremanik izan ez zen garaian. Akordio proposamena egin genuen momentuan, ezker abertzalea eta nazionalismo erregionalista enfrentamendu puntuan zeuden, inkomunikazio baten eta estrategia desberdindu baten ondorioz. Baina harremanik ez bazegoen, ez zen ezker abertzaleak nahi ez zuelako. Txibertan mahaitik altxatu zena EAJ izan zen, eta apropos aldenduta mantendu dena nazionalismo erregionalista izan da.

ETAk prozesu honetan proposatu du bide bat, bakoitza bere bidetik joandako bi taktika horiek ildo berean kokatzeko.

• Non dago, ETAren ustez, adostasunik ezaren gakoa?

Laburbiltzearren, Espainiako konstituzioaren kumea den marko autonomikoan. Edo EAJk marko horretatik haratago joateko duen beldurrean. EAJk marko horri etengabe eusten dio, eta ez du utzi nahi. Eta horri horren sutsuki eusteko benetako arrazoiak zeintzuk diren jakin nahi genuke; zer presio edo zer interes sartzen den tartean.

Argi dagoena da borroka armatua ez dela ezadostasunaren gakoa. Zeren hori desaktibatzeko formula eskuetan daukate. Norbait definitu badu eszenatoki berri batera iristeko bidea, ezker abertzalea izan da.

Guk EAJ eta EAri egindako planteamenduari eman zizkioten erantzunetako bat izan zen halako planteamenduak gatazka sortuko zuela. Hori ere ezin da ezadostasunaren gako izan. Gatazka egon badagoelako, aspaldidanik, eta horregatik ari gara borrokan.

Gatazka hori zentzu elektoralean ulertzen badute, berriz, gogoetak egin beharko dira. Guk proposatzen dugu Euskal Herriari hitza ematea, eta horren ondorioa dagoen Euskal Herria izango da. Eta jakingo dugu hainbat biztanle dagoela halako proiektu baten alde, eta zenbat kontra. Baina ez dugu berriro partizio geografiko berri bat egingo horren izenean, aparte utzita kontra agertzen diren eskualdeak, sistema autonomikoarekin EAJk egin zuen bezala. Lehenengo urratsa horixe da: euskal herritar guztiek eskubide berberak edukitzea, gaur egungo zatiketa geografiko eta soziala gaindituz. Eta orduan ikusiko da gehiengoa edo gutxiengoa garen. Oinarri horrekin.

• Baina bistan da zuek proposatu zenuten bigarren akordioan izan zela desadostasuna. Zein da bigarren akordiorako proposamen horren funtsa?

Abertzale batzuk marko autonomikotik abiatu ziren, pentsatuz horrek beste estadio batera eramango zituela. Gure irakurketa zen eraikuntza horren planoak espainolak zirela eta ez zutela eramango inora. Gaur egun ikusten da ez bakarrik ez dela aurrera egiten, baizik eta etxe izan behar zuen hori gotorleku bilakatu dela. Abertzalegoa setio egoera batean dagoela hor. EAJren ikuspegiari lotzen bagatzaizkio, ez da atera etxe horretatik ezta « inkursioak egitera, beste lurraldeak (Nafarroa, Lapurdi eta Zuberoa) berreskuratzera» ere, eta, gainera, bere etxean bertan galtzeko arriskua dago. Nola da posible Araban, nazionalismo erregionalista beste inon baino inbertsio handiagoak egin dituen tokian, hogei urteren buruan ondorioa, haien hitzetan, «Araba galduko dugu» izatea? Jakina, Diputazioaren galerari buruz ari zirenŠ

Tresna horrek ez du aukerarik ematen etorkizunean urratsik egiteko, eta ez du aukerarik ematen bere horretan mantentzeko ere. Aldaketa koiuntural batek ekar dezakeelako beraien mamu diren espainolak tresna horien jabe egitea, Araban gertatu den bezala. Eta Gasteizko Gobernuarekin edozein momentutan gerta daitekeen bezala. Marko autonomiko hori iraganaren ikurra da.

Ezker abertzaleak zehaztu du beharrezkoa dugula eraikin berria, gaur egun etxola txikia baino ez dena baina handituz joan behar duguna. Eta, jakina, eraikin berria altxatzeko, balio ez duen lekutik tresnak ateratzen badira, transizioa errazagoa izango da. Beraz, diseinatu dezagun transizio hori, eta erabil ditzagun dauden tresnak etxe berria eraikitzeko. EAJk eta EAk horrela segitzen badute, dagoen tresneria apur hori ere zakarrontzira bidaliko dute, eta transiziorik gabeko prozesura eramango gaituzte.

Guk planteatzen dugun marko berri hori ez da independentzia. Baina Euskal Herriak aski tresna izango du herri gisa aurrera ateratzeko, eta euskal herritar sentitzen direnek erreferentzia markoa eta ahalmena izango dute egunen batean independentziara iristeko. Eta, jakina, ezker abertzaleak bere proiektu soziala ere bultzatuko du. Aukera guztiak libre izango direlako, gaur egunean gertatzen ez dena.

Lehenengo eta bigarren akordioen arteko diferentzia hauxe da: lehenengoa abertzaleen arteko akordioa zen; bigarrena, berriz, euskal herritar guztiontzat eta indar guztiontzat zabalik egongo den marko demokratikoa sortzea izango da.

• Nolako irizpidea erabiltzen duzue euskal herritarra definitzeko eta prozesu horretan parte hartu ahal izateko?

Bere burua euskal herritartzat duen orok du eskubidea prozesu horretan parte hartzeko, edozein jatorritakoa dela. Horrek esan nahi du espainol edo frantziar izan, ala euskal herritartasuna edukitzea hautatu beharko duela norberak. Izan ere, Euskal Herrian herritar bat etorkina izanen da nahi duen arte. Nahi duenean euskal herritarra izanen delako, Euskal Herriak dituen eskubideak errespetatzen dituen unetik alegia.

Etorkin batek nahi duen kultura, hizkuntza, erlijioa edota ideologia gorde eta garatu ahal izan behar du, baina ez bertako beste herritarrei inposatu. Historian aski frogatu dugu zanpatuak eta egoera txarrean egonda ere mundura irekiak izan garela, eta gizarte aurrerakoi baten aldeko apustua egin behar dugu, abertzaletasun integratzailea delako gurea.

• Baina ba al dago, gaur egungo Euskal Herrian, horrelako prozesua osatzeko baldintzarik?

Baietz esan berri dugu. Are gehiago: gure iritzian, prozesua bururaino eramateko baldintza guztiak jarrita daude. EAJ eta EAren definizioa bakarrik falta da.

• Konfiantza falta da arazoa? EAJ beldur ote da ordezkaketaren bila ari zaretela?

Gu ez gaude politikakeriaren borroka horretan. Baina datu adierazgarriak daude. Su-eten akordioaren erdian geundela zer operazio egin zuten EAJk eta EAk udal hauteskundeetan? Gipuzkoako Aldundia EHren esku gera ez zedin zerrenda elkarrekin osatu, ez espaniarrei lekua kentzeko operazioa, baizik eta EHren garaipena eragozteko. Araban eta Gasteizen ez zuketen galduko, Lizarra-Garazi sortu zenetik lanean elkarrekin hastea proposatu balute. Guk uste jakin bat eduki dezakegu EAJz, baina plan zehatz bat proposatzen diegu elkarrekin egiteko, eta egiten dugun heinean, ados jarriko gara edo ez.

• Baina nola lantzen da konfiantza hori?

Praktikan demostratu eta lantzen da, ez mahai baten inguruan. Lanean irabazi eta egonkortzen den gauza da konfiantza. Gure ekimenarekin zabaldu genuen eremuan konfiantza berreskuratzeko aukera eta tresnak bazeuden. Norbaitek erantzun beharko du 1998ko irailetik aurrera sortu zen giro ilusio-sortzaile hura zergatik utzi zen alferrik galtzen.

• Kontziente zarete bi aldeak, baita ETA ere, oinezko abertzaleek ez dietela bi aldeei barkatuko adostasunera ez iritsi izana abertzaleen artean?

Oinezko abertzaleek inoiz barkatuko ez luketena une honetan begi aurrean dugun aukera historikoa pasatzen uztea litzateke. Euskal Herriak bere buruaren jabe izateko aukera berriro ere galtzen uztea. Akordioa ez delako ezer berez, zerbaitetarako iristeko tresna baino.

Baina galderari buelta eman ahal zaio: kontziente al gara gaur egun sortu den egoera politiko berri honetan lan egiteko dagoen guztiaz? Horrek ahalegina, konpromisoa, inplikazioa eta gauza asko behar du. Eta galdera honakoa da: prest al gaude gurea bezala txikitua dagoen herri batek eskatzen duen ahalegina egiteko? ETAk baiezko sendoa ematen du. Eta EAJri eta EAri galdera horixe egin diegu. Oinarriko abertzale bakoitzak galdera horixe egin behar dio bere buruari: «Zer egin dugu orain arte? Eta zer egin behar dugu aurrerantzean?».

Aurrekoari lotuta, oinarriko abertzale horiei aski tresna eman al zaie aurrera egiteko? Agente politiko, sozial eta sindikalek aski aukera eskaini ote diete nazio eraikuntza garatzeko? Ilusioa hor zegoen, eta, gure ustez, ezker abertzaleak planteamenduak egiten ditu arlo ezberdinetan aritzeko, inplikazioak sortzeko eta abar.

Sektore batzuetan badago su- etenaren amaierarekin dena pikutara joan den perzepzioa. Eta ez. 1998ko udan, aurretik borroka eta lan asko egin ondoren, prozesu bat zabaltzen da. Lehen zegoen itxia. Eta orain lortu dugu zabaltzea.

HB-ren papera

• Zergatik ez zen HBren presentziarik izan akordioa bilatzeko EAJ eta EArekin egindako bileretan?

Ekimen horren abiapuntua ETArena da. Eta ETAk egindako diseinuan oinarrizko lau puntu daude: bata, instituzio subiranoa lortzeko konpromisoa; bigarrena, gutxieneko akordio sektorialak lortzea Euskal Herriaren aldeko indarrekin; hirugarrena, Euskal Herriaren aurkako indar espainoltzaleekin harremanak moztea; eta laugarrena, ETAren aldetik ekintza armatuen etenaldia.

Lehenengo puntuari dagokionez, ezker abertzaleak aspaldi bultzatzen du ildo hori; beraz, guk ez dugu uste hor ezer gehiago sinatu behar duenik, ez bada eguneroko politikagintzan ezker abertzaleko antolakundeek garatzen dituzten akordiorako proposamenak. Ezker Abertzalea badago jadanik akordioaren parte horretan.

Hirugarren puntuaz, argi eta garbi ezker abertzaleak ez dauka zer moztu. Laugarren puntuari dagokionez, HBk ez du zeresanik, HBk ez duelako praktikatzen borroka armatua.

Beraz, guk ez dugu uste HBk akordio formalean parte har zezan beharrezkoa zenik.

• Akordio formala aipatu duzue. Zergatik egiten duzue bereizketa hori?

Akordioa ados gauden puntu batzuen inguruan egin behar dugun lana da, paper batean ager daitekeena baino gehiago. Eta bereziki eraikuntza lan horretan norbaitek lan egin badu, ezker abertzalea da, dela HB, dela EH. Perspektiba horretatik HBk akordio horretan parte hartzen du, beste inork baino gehiago. Beraz, paper batean agertzen den akordio horrek bidea ematen dio prozesu horri, eta hor lanaren zama gehiena bere bizkarrean hartu duena ezker abertzalea izan da. Parte-hartze zuzena izan du, beraz, baina lanean.

Hala ere, EAJri eman genion erantzunean, gero beraiek kaleratu duten horretan, esaten genien gu prest geundela bi aldeko, hiru aldeko eta baita alde anitzetako bilerak ere egiteko. Kontua ez da HB edo beste indar politiko, sindikal edo sozialen bat kanpo uztea. Akordio hori hastapena izan zen, gerora irekidura gehiago izan behar zuena.

Baina gai honen harira, EAJ eta EA dira behin eta berriro errepikatzen dutenak ETAk HB utzi duela akordiotik kanpo, baztertu egin balu bezala. Eta hori esatea hogei urtez ezker abertzalea ghetto batean sartuta eduki duten indarrek, ausardia behar da!

HBk inoiz baino parte-hartze zabalagoa izan du gizarteko akordio, dinamika eta lan guztietan, besteak beste EAJk eta EAk altxatu egin dutelako ordu arte jarria zeukaten betoa. Horretan akordioak lagundu duela ukaezina da. Gure irudiko lagundu duen bezalaxe HBk parte-hartze formala eduki ez izanak.

Azken gogoeta hau ere egin beharrekoa dela iruditzen zaigu, EAJk eta EAk akordio hori bete ez dutenean ere posible izan baita HBrekiko elkarlanarekin jarraitzea. Besterik nahi al zuen norbaitek?